Λιτότητα: πως επηρεάζει την ψυχολογία μας.

Μαΐ 14, 2019 (0) σχολια

Το ψυχολογικό κόστος των πολιτικών λιτότητας φαίνεται να είναι μεγάλο και συχνά σε τέτοιο βαθμό που να θέτει σε αμφισβήτηση τόσο την αποτελεσματικότητά τους όσο και την ηθική τους βάση. Κατά πόσο είναι ηθικό να επιβάλλονται τέτοια οικονομικά μέτρα στις ζωές τόσων ανθρώπων – ακόμα και των πλέον ευάλωτων; Τέτοιες πολιτικές είναι όσο αναπόφευκτες παρουσιάζονται ή είναι περισσότερο επιλεγμένες μέθοδοι και πρακτικές;

Μερικές από τις κύριες επιπτώσεις των πολιτικών λιτότητας, είναι:

•       Η ντροπή. Πολλοί άνθρωποι που έως τώρα ζούσαν με αξιοπρέπεια και μέσα από τη δουλειά τους ζούσαν οι ίδιοι καλά – και πολύ πιθανόν να ζούσαν και άλλοι από αυτούς – έχουν βρεθεί στη θέση να ζητούν δανεικά, να μη μπορούν να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους, ή ακόμη και να αναγκάζονται να προμηθεύονται τα βασικά από τα κοινωνικά παντοπωλεία. Από τη μια είναι θετικό να υπάρχουν κοινωνικές παροχές βοήθειας. Από την άλλη, όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι που την εισπράττουν, παραδέχονται ότι αισθάνονται ντροπή, αναξιοπρέπεια, και εξευτελισμό.

•       Ο φόβος και η δυσπιστία. Οι πολιτικές λιτότητας, είναι πολιτικές που στηρίζονται στο φόβο και στη δυσπιστία. Και τα δυο αυτά είναι χρήσιμα, όταν πραγματικά χρειάζονται. Το μέλλον όμως, φαντάζει ιδιαίτερα δύσκολο και αρνητικό, καθώς μέσα από το φόβο και τη δυσπιστία λίγα πράγματα μπορούν να γίνουν δημιουργικά και με κοινωνική συνοχή. Κοινωνίες που θεωρούνται δύσπιστες και φοβικές φαίνεται να παρουσιάζουν μεγαλύτερα ποσοστά ψυχικών προβλημάτων.

•       Η αστάθεια και η ανασφάλεια. Οι συστηματικές πολιτικές λιτότητας φαίνεται να προκαλούν υλική και προσωπική ανασφάλεια. Η έντονη ανασφάλεια είναι γνωστό ότι είναι ένα κυρίαρχο συναίσθημα όταν κανείς βιώνει ψυχικές δυσκολίες ή προβλήματα. Η έντονη εργασιακή ανασφάλεια φαίνεται μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην ψυχική ζωή ανεξάρτητα από το εισόδημα ή το επαγγελματικό επίπεδο του εκάστοτε εργαζόμενου. Επίσης, σε κοινωνικό επίπεδο, η ανασφάλεια σχετίζεται και με την αίσθηση ότι οι άνθρωποι που είναι αρμόδιοι ή σε θέσεις με εξουσία, δεν είναι αξιόπιστοι, δεν είναι έμπιστοι ή δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για τα προβλήματα που υπάρχουν. Μέσα σε περιβάλλον συνεχούς υλικής και ψυχικής αστάθειας και αβεβαιότητας, τα ψυχικά προβλήματα και δυσκολίες γίνονται περισσότερα και εντονότερα.

•       Η απομόνωση και η μοναξιά. Όταν μέσα από πρακτικές λιτότητας πέφτει το επίπεδο ζωής των ανθρώπων, η προσωπική ανασφάλεια μεγαλώνει, και η δυσπιστία και ο φόβος μπαίνει στο προσκήνιο. Η απομόνωση και η μοναξιά ειδικά στις μεγάλες πόλεις και στις πολυάριθμες κοινωνίες -αλλά όχι μόνο- είναι ένα φαινόμενο που αυξάνεται.

•       Η αίσθηση εγκλωβισμού και αδυναμίας. Οι συστηματικές πολιτικές λιτότητας έχουν στερήσει πολλές επιλογές από τις ζωές των ανθρώπων. Ακρίβεια, χαμηλής ποιότητας υπηρεσίες, αισχροκέρδεια, αδιαφάνεια, γραφειοκρατεία, έλλειψη πραγματικής κοινωνικής πρόνοιας, έλλειψη πολιτικών πρόληψης και κοινωνικής παιδείας συνθέτουν ένα δύσκολο σκηνικό. Χρήματα που κανείς δίνει αλλά χωρίς να βλέπει την ανταποδοτικότητα και την ουσιαστική αλλαγή στην πραγματική ζωή. Αυτές είναι μερικές από τις παραμέτρους που κάνουν αρκετούς ανθρώπους να αισθάνονται εγκλωβισμένοι και αδύναμοι μέσα σε μια τέτοια κατάσταση. Ότι δεν μπορούν να κάνουν κάτι για να την αλλάξουν, ούτε σε κοινωνικό ούτε και σε προσωπικό κάποιες φορές επίπεδο. Και είναι γνωστό στην ψυχολογία ότι ένας από τους βασικούς πυλώνες της ψυχογενούς κατάθλιψης είναι η αίσθηση της ανημπόριας.

Οι πρακτικές, λοιπόν, λιτότητας – ή με άλλα λόγια στέρησης – φαίνεται ότι όταν εφαρμόζονται συστηματικά ή αποτελούν κεντρική φιλοσοφία πολιτικής ή άλλης στάσης ζωής έρχονται με πολλές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις για τη ψυχική, κοινωνική και υλική ζωή των ανθρώπων.

Και πώς μπορεί να γίνει διαφορετικά;

Oι κοινωνίες ανεξάρτητα από τις διαφορές που μπορεί να έχουν στις αξίες και στην κουλτούρα τους θα πρέπει να στοχεύουν στο να ενισχύουν στα μέλη τους την ικανότητα να μπορούν ζουν καλά μέσα σε αυτές.

Και φυσικά αυτό δεν είναι κάτι καινούριο. Ωστόσο, οι συγγραφείς προτείνουν μερικές παραμέτρους που συντελούν σύμφωνα με αυτούς προς αυτή την κατεύθυνση.

Μεταξύ αυτών είναι:

•       Το να έχουν οι άνθρωποι τη δυνατότητα να είναι υγιείς.

•       Το να μπορούν να σκέφτονται, να αισθάνονται και να πράττουν ελεύθερα και υπεύθυνα.

•       Το να έχουν την ελευθερία, τον έλεγχο να μπορούν να επιλέξουν.

•       Το να δημιουργούν κοινότητες.

Επίσης, άλλοι παράμετροι φαίνεται να είναι:

•       Η αίσθηση ασφάλειας.

•       Η επαφή και η επικοινωνία με τους άλλους.

•       Η εμπιστοσύνη.

•       Η αίσθηση νοήματος.

Φαίνεται λοιπόν να είναι βασικό να λαμβάνονται υπ’ όψιν παράμετροι όπως οι παραπάνω από όσους σχεδιάζουν πολιτικές και οικονομικές πρακτικές.

Έτσι, μπορεί να δημιουργήσουν αποτελεσματικότερα πλαίσια μέσα στα οποία οι άνθρωποι να υποφέρουν λιγότερο και να προλαμβάνονται ψυχικά και κοινωνικά προβλήματα.

Please follow and like us:

Comment (0)

Leave a Comments